Makaleler

Çocuklarda Bağırsak Sorunlarının Nedenleri (Kabızlık) ve Bunların Önlenmesi

Çocuklarda Bağırsak Sorunlarının Nedenleri (Kabızlık) ve Bunların Önlenmesi

Birçok çocuk birçok nedenden ötürü tuvalete kaka yapmaz veya yapamaz. Tuvalet eğitimi sürecinde, eğitime erken başlanmış olması ve bunun yanı sıra bağırsak eğitimini tamamlayamamış çocuklarda kabızlık eğilimi olabilir. Genellikle bağırsak eğitimi sürecinde oldukça fazla strese girerler ve dışkılarını tutmaya başlarlar.

Bazen çocuklar bağırsakları boşaltma dürtüsünü bastırabilir. Ancak bazı çocuklar bu bekleme süresini abartabilirler. Stres altında olduklarında veya tuvalet eğitimi konusunda irade savaşı yaşandığında günlerce direnebilirler. Bu durum çocuğun tuvalet eğitimi almaya hazır olmadığına veya tuvaleti kullanmak için aşırı baskı hissettiğine dair bir işaret olabilir. Kaka tutma ile ilgili en önemli sorun çoğunlukla negatif bir döngü haline gelmesidir. Kuru, sert dışkının boşaltımı acı verici olabilir. Bir dahaki sefere çocuk acıdan kaçınmak için boşaltımı biraz daha geciktirir ve sorun daha da büyüyebilir. Belirli bir noktada, dışkı genişleyerek bağırsak duvarına uzanır ve duvarı zayıflatır. Bu da sinirlere zarar verebilir, dolayısıyla çocuğun “ tuvalete gitme ihtiyacı” hissi azalır. Çocuk tuvaletten daha fazla kaçınır ve durum kötüleşir, bu da tehlikeli bir kısır döngüye sebep olur.

Çocukları kolaylıkla kabız olan ebeveynler, beslenme şekillerine ve kabızlığın çocuğun hayatında ki bir değişikliğin sebep olup olmadığına dikkat etmelidirler. Örneğin; günlük rutindeki küçük bir değişiklik (gün içindeki uyku sayısının ikiden bire indirilmesi), seyahat veya kreşe başlamak gibi çok daha önemli bir olay kabızlığı tetikleyebilir. Böyle bir durumda daha dikkatli ilerleyin. Gerekirse rahatlaması için bir süre ara verin. Hareketli oyunlar ve egzersizler yapmakta hafif düzeyde kabızlık geçiren çocuklar için fayda sağlayabilir.

Temizlik konusunda çok hassas olan ebeveynler, farkında olmadan boşaltımın doğal süreciyle ilgili rahatsızlıklarını çocuklarına yansıtabilirler. Sonuç ise, kaka yapmak, sifon çekmek, el yıkamak istemeyen ve tüm bunlardan kurtulmak için bağırsak boşaltımını erteleyen ve tutan bir çocuk olur. Çocuğunuz tuvaleti kullanmayı öğrenirken çamur, kum ve oyun hamuru malzemelerle oynaması için ona fırsatlar sağlayın. Dokunsal oyunlar bu süreçte oldukça faydalıdır ve çocuklar bu oyun deneyimi aracılığı ile boşaltım sürecini daha kolay kabullenebilirler.

Tuvalet eğitimi sürecinde çocukla ebeveyn arasında ki baskı ve irade savaşı, çocuğun tuvaleti kullanmayı reddetmesi ve kakasını tutması ile sonuçlanabilir. Tuvalet eğitimi sırasında unutulmaması gereken şey kontrol çocuğa aittir. Söz konusu olan onun bedenidir, sorumlu da odur. Çocuğu cesaretlendirebilir, ödüllendirebilir, etkileyebilir ve motive edebilirsiniz fakat kaka yapması için zorlayamazsınız. Ebeveynler tuvalet eğitimi sürecinde gereğinden fazla kontrol sahibi olursa, çocuk bedenini sadece kendinin kontrol edebileceğini göstermeye daha kararlı hale gelebilir. Tuvalet eğitimi duygusal bir mücadeleye dönüşürse bir süre ara verin ve sonra tekrar deneyin.

Ayrıca bazı ebeveynler çocuklarının davranışlarını yönlendirme konusunda aşırı sert olabilir. Anne babalar çocuğun her hareketini yönlendirmeye çalışırsa, çocuk için bağırsak hareketlerini kontrol etmek fazlasıyla önem kazanır. Bu da bağırsak spazmına sebebiyet verir. Çocuklara yaşına uygun yeme-içme, kıyafet, oyuncak seçimi gibi makul sorumluluklar vermek, seçenek sunmak yaşamın diğer alanlarında denetime sahip oldukları hissi oluşturur. Ve bağırsak hareketlerini kontrol etmek onlar için bu kadar önemli bir konu haline gelmez.

Bazı çocuklar tuvalete oturup hemen kaka yapabilir, bazıları ise kaka yapmadan önce rahatlayabilmek için tuvalette birkaç dakika veya biraz daha uzun oturmaya ihtiyaç hissederler. Programınızı değiştirmek zorunda olsanız bile çocuğunuzun ihtiyaç duyduğu süreyi mutlaka çocuğa verin.

Bazı çocuklar, bedenlerinin içindeki hislerin daha az farkında olabilir. Tuvaleti ne zaman kullanabilecekleri konusunda yardıma ihtiyaç duyabilirler. Vücut rutinleri düzenli ise günün belli saatlerinde tuvalete oturmaları işe yarayabilir.

Kimi çocuklara göre ise tuvalete kaka yapmayı öğrenmek yeni bir deneyim olduğu için zor ve stresli olabilir. Uygulamaya geçmeden önce pratik yapmak adına fazladan zamana ihtiyaç duyarlar. Bu tarz çocuklar, okullarda, kalabalık alanlarda kaka yapmaktan özellikle rahatsızlık duyarlar. Kakalarını mümkün olduğunca tutmaya çalışırlar. Bu tür tepkiler mizaçları gereği daha temkinli ve yavaş uyum sağlayan çocuklarda daha yaygındır. Çocuklar yabancı bir tuvaleti kullanmak zorunda kalmadan önce yeni bir yerde oturma çalışması yapmak faydalı olur.

Bazı çocuklar, kakaları tuvalete düşerse içlerindeki diğer şeylerin de düşeceğinden korkarlar. Çocukların düşünceleri gelişimleriyle sınırlıdır. Bir çocuk böylesine korkutucu bir fikre kapıldığında, onu bundan vazgeçirmek oldukça zor olur. Bu durumda çocuğunuzla empati yapın ve ona “ tuvaleti kullanmaktan korktuğunu biliyorum, kaka yapmak senin için oldukça korkutucu” deyin ve ekleyin “tuvaleti kullandığında, bedeninden dışarıya sadece kaka ve çiş düşer”. Ve bu cümleleri her defasında tekrar ederek çocuğunuza güvence verin.

Fakat çocuğunuz çok sık kabızlık yaşıyor ve sık sık ağrılı bağırsak hareketlerinden şikayet etmeye başladıysa ve birkaç günden fazla sürede kaka yapmadıysa bir uzmandan destek ve yardım almak önemlidir.

Gülşen YILDIRIM
Uzman Pedagog, Oyun Terapisti

FACEBOOK

GOOGLE+