Çocuklarda Kekemelik
Kekemelik Nedir?

Kekemelik bir tür konuşma bozukluğudur ve belirtileri kelimeleri, heceleri ve sesleri tekrar etmede uzatmada veya takılma şeklinde gösterir. Çoğu zaman kekemelik aşırı bir çabayla bağlantılıdır. Bu çaba vücutta ve yüzde spazm şeklinde hareketlere ve kramplara yol açabilir. Kekeme olan birey konuşurken doğal akıcılığını kaybeder ve bu yüzden kekemelik akıcı konuşma bozukluğu kategorisine girer. Bu bozukluk her bireyde farklı ağırlıklarda ve çeşitli zamanlarda ortaya çıkar.

Bir İnsan Neden Kekeler?

Genellikle kekemelik erken çocuk dil gelişimi aşamasında başlar. kekemeliğin bireyde nasıl ortaya çıktığı, hala bilinmemektedir. Kesin olan kekemelik fiziksel arıza ağırlıklı olmasıdır. Yani beynin dil ve konuşma bölümünde sinir sinyallerinin bağlantısındadır. Ayrıca, konuşmada kullanılan organların motorik bozukluğuda buna sebep olabilir. Bir de kekemeliğin bir genetik miras olduğunu varsayabiliriz. Kekemeliğin zeka ile ilgisi olmadığı ve hiçbir ruhsal bozukluktan dolayı olmadığı açıktır.

Kekemelik Ne Zaman Ortaya Çıkar?

Kekemelik genellikle 12 yaşından önce çoğunlukla 2-7 yaşları arasında başlar. 2-4 yaşlar arasında başlayan kekemelikler genellikle geçici olmaktadırlar. Çocuklarda düşünce hızının konuşma hızını geçtiği bu yaşlarda henüz yetersiz konuşmayla ile düşünce ifade edilememekte bu nedenle konuşma bozukluğu ortaya çıkmaktadır. Buna fizyolojik kekemelik denir. Bu durum her çocukta görülmemekte; ancak konuşma bozukluğuna yatkın olan çocuklarda rastlanmaktadır.

Genelde 2-4 yaşları arasında olan kekemelik normal olarak karşılanır. Kekemeliğin %90’ı geçici olmakla beraber %10 kadarı kalıcı olabilir. Israr eden kekemeliklerde gerekli müdahalenin yapılması gerekir. Bazı durumlarda kekemelik dalgalanmalar şeklinde değişik dönemlerde görülebilir.

Çocuk çoğunlukla kekemeliği okul öncesi çağda geliştirmeye başlamaktadır. İlk çocuklukta başlayan kekemelik yaş ilerledikçe artar. Buluğ çağında kuvvetlenir. 18-20 yaşından sonra hafifleyebilir. Kekemelik bazen birden bire, bazen çok hafif belirtilerle başlayabilir. Gelişimi yavaş yavaş olur. Aile ne zaman başladığını bilemez.

Kekemelik cinsiyete Göre Farklılık Gösterirmi?

Kekemelik erkek çocuklarda, kız çocuklarda görüldüğünden daha yaygın olarak görülür, yaklaşık olarak 3-4 kat daha fazladır. Şiddeti ve sürekliliği de kız çocuklara oranla daha fazladır.

Kekemelik Süreklimidir?

Kekemelik derece ve süreğenlik açısından farklılıklar gösteren bir özürdür. Birey her zaman ve sürekli olarak kekelemez. Kaygı duymadıkları ortamlarda, kendilerini çok rahat hissettikleri kişilerle konuşurken, çocukların oyun oynarken kendi kendilerine konuştukları zamanlarda ya da şarkı söyledikleri dönemlerde takılmadan konuşabildikleri bilinmektedir

Kekemenin rahat ve düzgün konuştuğu zamanlarda vardır. Orta derecede bir kekeme sözcüklerin ancak %10'nun da kekeler. Kekemelik sürekli değildir. Bireyin kekelemediği zamanlar vardır. Bu zamanlar onun kekemelik derecesine ve yaşam tarzına göre azalıp çoğalır. Kekemeliğin şiddeti de değişebilir. Çocuğun yaşantısı, heyecan, yorgunluk bu değişikliğin nedenlerindendir.

Kekemeliğin Nedenleri Nedir?

Kekemelin nedenleriyle ilgili birçok farklı görüş ortaya atılmıştır.

Yapısal nedenli bir problem olduğunu düşünenlerin yaptığı araştırmalara göre kekeme kişilerin soyunda kekeme kişiler vardır.

Solaklık kekemeler arasında daha çoktur.

Kekemelik ikiz doğum yapan ailelerde ikiz doğum olmayan ailelerden daha fazla görülür. Yine, ikiz doğum kekeme olan ailelerde kekeme olmayan ailelere oranla daha fazladır. Yani ikizler arasında kekemelik daha çok görülür.

Kekemelerin dil gelişimleri incelendiğinde “gecikmiş konuşma” problemi görülür.

Kekemeler arasında sinir sistemini etkileyecek biçimde uzun süren ateşli hastalık geçirenlerin sayısı oran olarak fazla görülmektedir.

Kekemeliğin ortaya çıkma sebepleri; nörolojik, psikolojik ve genetik olabilir. Kekemelik için yaygın bir yanlış algılama mevcuttur. Doğrusu kekemelik travma sonrası ortaya çıkan bir konuşma bozukluğu değildir. Kekemelik model çocuğun model gördüğü insanı taklit etmesi değildir. Kekemelik kasten bazı istekleri elde edebilmek için yapılan davranış değildir ve kekemelik sadece nefes alışverişindeki hatadan ortaya çıkmaz.

Kekemeliğin Ayrıntılı Belirtileri Nelerdir?

Kekemeliğin 3 adet temel belirtisi vardır;

  • Konuşma esnasında duraksamak(blok) örneğin; bardak ba/
  • Tekrar etme örneğin; bardak ba ba ba
  • Uzatma örneğin; bardak baaaaaaardak

Genelde nefes alış verişleri de çok hızlı ve düzensizdir. Belirgin bir şekilde diyafram yerine sadece göğse doğru nefes alınır.

Bunun dışında kişilere özel belirtiler görülebilinir. Bunlar kekeleyen insanın kekelememek için yaptığı tüm davranışları içerir. Örneğin; göz kırpma, kafa sallama, eliyle masaya vurma, ayağı yere vurma gibi davranışlar ön plana çıkar.

Kekemeliğin Tedavisi Varmıdır?

Kekemeliğin hem çocuklarda hem yetişkinlerde tedavisi mümkündür, uzman aracılığıyla değerlendirme sonrası terapilerle tedavi edilebilir.

Terapilerimizde öncelikle bireylere nasıl kekelediklerini gösterip bunun bilincine varmalarını sağlıyoruz. Bu kavrandığında konuşma şekillerini değiştirme imkanımız oluyor. Bunların arasında birçok farklı ve olumlu çözüm alınan metotlar vardır.

Kekemelik tedavi edildiğinde, kekemeliği ‘’ iyileştirmiş’’ olmuyoruz veya ortadan komple kaldırılmış olunmuyor çünkü kekemelik bir hastalık değildir. Amaç kekemeliğin ortaya çıkma sıklığını azaltmak veya tamamen sıfırlamak. Yani konuşmayı doğal akıcı haline getirmek. Tamamen akıcı konuşabilmek bireyden bireye değişir. Bazısı uzun bir cümlede 10 kere takılıyorken tedaviden sonra hiç takılmayabiliyor bazısı ise bunu 5’e düşürüyor. Bu bireyin tedavi şeklini iyi kavramasıyla ve uygulamasıyla ilgili olabiliyor.

Çocuğum Kekelemeye Başladı Beklemeli miyim?

Eğer çocuğunuzun kekeme olduğunu düşünüyorsanız en iyi yol hemen yardım almaktır. Eğer çocuğunuzun kekemeliği altı aya kadar sürerse veya özellikle şiddetliyse bu durum kalıcı olabilir. Böyle bir durum söz konusu ise Dil ve Konuşma Bozuklukları Uzmanına başvurmalısınız.

Ebru Taytekin CAN
Dil Konuşma Bozuklukları Uzmanı

Online Randevu Talebi