Makaleler

Otizmde Erken Tanı Ve Önemi

Otizmde Erken Tanı Ve Önemi

Otizmle ilgili yapılan çalışmaların en önemli hedeflerinden biri, otizm tanısını erken bir yaşta (18 ay öncesinde) ve güvenilir bir şekilde koyabilmektir. Otistik çocuklara yönelik belli bir eğitim ve sağaltım uygulamasının etkinliği çocuğun yaşıyla yakından ilgilidir.

Erken Tanıyı Kolaylaştıran Belirtiler

Sosyal Beceri Gelişiminde Görülen Semptomlar
Birinci yılda görülen belirtiler
  • Daha az göz kontağı kurma
  • Sosyal oyunlarla daha az ilgilenme
  • Söylendiğinde ismine dönmeme
  • Duygusal bağ kuramama
  • Daha az sosyal gülümseme ve tebessüm
  • Taklitlerde yetersizlik
  • Anneden ayrılma-buluşmaya daha az tepki
  • Diğer bebeklere karşı ilgisizlik
  • Anlamsız yüz ifadesi (mimiklerde yetersizlik)
İkinci yılda görülen belirtiler
  • Başkalarının duygularını anlamada güçlük
  • Oyunlarda sıra alamama
  • Ortak ilgide yetersizlik (işaret etmeme, işarete bakmama, bakışı takip etmeme, anneye bir şey göstermeme)
  • 18.ayda dikkat edilecek en önemli nokta çocuğun bir şey istediğinde parmağıyla işaret edip etmediğine bakmak
İletişim Becerilerinde Görülen Semptomlar
Birinci yılda görülen belirtiler
  • Konuşmama ve daha az ses çıkarma
  • Düz bir ses tonu.
  • Dili daha az kullanır.
  • Konuşmaya daha az ilgi duyar.
  • Kelime çıkartmada gecikme görülür.
İkinci yılda görülen belirtiler
  • Mimikler ve jestlerde yetersizlik
  • Anlama ve algılamada problem vardır.
  • Anlamlı konuşma daha azdır.
  • Konuşma dilini iletişim kurmak için değil ortamları düzenlemek için kullanırlar.
  • Anne-babanın kullandığı dile yankı ile cevap verir.
  • Ses tonu inişli-çıkışlı ya da melodiktir.
  • Üçüncü yılda sayılara ya da yazılara aşırı ilgi gösterir. (obsesyon)
Beceri Gelişiminde Görülen Semptomlar
Birinci yılda görülen belirtiler
  • Uyku problemi yaşarlar. (Daha az uyuma)
  • Malzemelerle daha az ilgilidir.
  • Etrafıyla daha az ilgilidir.
  • Ağrıya daha az tepkilidir.
  • Sinirlilik ve kızgınlık hali gösterir
İkinci yılda görülen belirtiler
  • Oyunlarda rol yapma ve hayal gücü eksiktir.
  • Sorumluluk alma ve görev becerilerini yerine getirme yoktur.

Motor Gelişim

Motor beceriler %85 normal gelişim seyrindedir.

Birinci yıl
  • El çırpma
  • Parmaklarıyla ve nesnelerle oynama
  • İleri-geri sallanma
  • Başına vurma
  • Kas tonunun düşük olması
İkinci yıl
  • Parmak ucunda yürüme

Duygusal Gelişim

Birinci ve İkinci yıl
  • Seslere kayıtsız kalma
  • Özel seslere aşırı ilgi ya da rahatsız olma
  • Objelere takıntılı olma
  • Standart yemeye tepkili olma (hep sıcak-hep soğuk-kırmızı şeker gibi)
  • Donuk boş bakış
  • Ağrıya, üşümeye, gıdıklanmaya aldırmama
  • Durumlara gereğinden fazla tepki verme
  • Objeleri yan yana dizme
  • Nesnelerin köşelerine bakma
  • Göz ucuyla bakma

Gelişimsel Seyir

  • İlk gecikmeler 13. ayda kendini gösteriyor.
  • Tecrübeli anne babalar 13. ayda ters giden bir durum olduğunu fark edebiliyorlar.
  • 3. yaşta gelişim geriliği ve otizm teşhisi konulabiliyor.
  • Belirtilerin %75’i 1.yaşta; %25’i 2 yada 3 yaşında ortaya çıkıyor.
Ailenin dikkatini çeken ve uzmana başvurmalarına neden olan durumlar ise;
  • 1. yaşta sese tepki vermemesi
  • 2. yılda sosyal oyunlara ilgisizlik ve otistik davranışlar

Gelişimsel Gerileme

12-30. aylarda “regresyon” görülebiliyor. En belirgin dönemler ise 15-24. aylar arasıdır.

Lisan yitirme ya da sosyal gerileme görülebilir. Ebeveynler bunu 15-18. aylarda fark ediyorlar. Bu dönemlerde çocuk keşfetmiyor, oyun oynamıyor, taklit yerine tekrarlayıcı davranışlar başlıyor.

Lisan kaybı ya da sosyal gerilemenin hangi tür otizme işaret ettiği bilinmiyor, fakat bu gerilemeler otizme yol açıyor.

Din, dil, ırk, sosyal statü ayırt etmeyen otizmin, günümüzde bilinen tek tedavisi; erken tanı ile yoğun ve sürekli özel eğitim. Bilimsel araştırmalar, erken tanı ve doğru bir eğitim yöntemi ile yoğun olarak eğitim alan çocukların yaklaşık yüzde ellisinde otizmin belirtileri kontrol altına alınabildiğini, gelişim sağlanabildiğini, hatta bazı otizmli çocukların ergenlik yaşına geldiklerinde diğer arkadaşlarından farkı kalmadığını gösteriyor.

Gülşen YILDIRIM
Uzman Pedagog, Oyun Terapisti

FACEBOOK

GOOGLE+