Makaleler

Çocukların Yaygın Olarak Yaşadığı Endişeler ve Çocukların Hayatındaki Etkileri

Çocukların Yaygın Olarak Yaşadığı Endişeler ve Çocukların Hayatındaki Etkileri

Bütün çocuklar korkuları ve endişeleri farklı deneyimler ve yaşadıkları birbirine benzese de kendine özgüdür.

Çocukların yaşadığı en yaygın kaygı sorunları; özgül fobi, sosyal fobi, yaygın kaygı bozukluğu, ayrılık kaygısı, panik bozukluk, obsesif kompulsif bozukluk (OKB), ve travma sonrası stres bozukluğu olarak gruplandırılır.

Özgül Fobiler

Belli bir yer, nesne veya durumdan duyulan korku bir sorun haline geldiğinde buna fobi denir. Özgül fobi; özellikle aşırı olan ve çocuk korktuğu nesne (durum veya yer) ile karşılaştığı zaman aşırı rahatsız olmasına veya kaçmasına yol açan korkuyu tanımlar. Korkular yaygındır, pek çok insan örümcekler, yılanlar ve arılar karşısında tedbirlidir ve sağlıklı bir tepkidir. Ancak eğer çocuğun korkusu okulda, aile içinde ve arkadaşlarıyla sorunlara neden oluyorsa, hayatında önemli bir engel oluşturuyorsa veya yapmak istediği şeyleri yapmasına mani oluyorsa bu korkunun üstesinden gelmek için en iyisi yardım almasıdır.

Sosyal Fobi

Sosyal fobiler özgül fobilerden farklıdır, çünkü burada çocuk çok değişik durumlardan korkabilir. Ancak bütün bu durumların ortak noktası çocuğun utanacağı veya mahcup olacağı bir şey yapacağından korkmasıdır. Bu da çocukların başkalarının bulunduğu ortamlara girmesini (okula gitmesini, başka çocuklarla birlikte olmasını, sosyal alanlarda bulunmasını ) zorlaştırabilir. Sosyal fobisi olan çocuklar iyi tanıdıkları insanların yanında son derece rahat olsa da pek iyi tanımadıkları insanların bulunduğu ortamlardan kaçınmaya çalışırlar. Ve bu tür ortamlar da bulunmaları gerektiği zaman rahatsız olabilirler.

Yaygın Kaygı Bozukluğu

Yaygın kaygı bozukluğu bir çocuğun aşırı endişelendiği ve bu endişeleri zihninden atmakta zorlandığı bir durumu tanımlar. Bu endişeler tek bir konuyla ilgili olmaktan ziyade çok geniş bir yelpazeye yayılma eğilimindedir. Bu endişelere genellikle odaklanma zorluğu, uyku sorunları, yorgunluk, sinirlilik gibi fiziksel semptomlar eşlik edebilir. Bu zorluklar yine çocuğun evdeki, okuldaki ve aile içindeki ve arkadaşlarıyla yapacağı etkinliklerden keyf almasına engel olabilir.

Ayrılık Kaygısı

Bazı çocuklara bir ebeveynden veya kendine bakan birinden ayrılmak son derece zor gelir. Bu genellikle eğer ona bakan kişiden ayrılırlarsa birbirlerini bir daha göremeyecekleri korkusuyla bağlantılıdır. Bunun nedeni ya çocuğa bakan kişi olmadığı zaman ona bir zarar gelebileceği ya da çocuk olmadığı zaman ona bakan kişiye zarar gelebileceği korkusu olabilir. Bu da çocuğun okula gitmek, arkadaşlarıyla etkinliklere katılmak veya ona bakan kişiden ayrı uyku uyamamak gibi durumlara sebep olabilir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk

OKB, istem dışı düşünceler veya imgeler ve bu düşüncelere tepki olarak belirli şekilde hareket etme dürtüsüyle ayırt edilir. Bu düşünceler veya imgeler genellikle bir anda çocuğun zihnine girerek sıkıntı veriyor gibi görünür. Bu düşünceler sık sık ortaya çıkar, aslında çocuk bunları yapmak istemez ama onları kontrol etmekte zorlanır. Bu düşünceler ve imgeler çoğunlukla çocuğun kendini yapmakta sorumlu hissettiği belli bir kaygı biçimini alır. (örneğin; günde altı kez onu sevdiğimi söylemezsem anneme bir şey olacak gibi). OKB’deki yaygın düşünceler hastalık bulaşma korkusu, güvenlik ve zarar görme, mükemmeliyetçilik ve simetri gibi aşırı kaygıları kapsamaktadır. Çocuğun zarar görmeme ve kendini daha rahat hissetme çabasıyla tekrar tekrar yinelediği davranışlar görülür. Bu çocuğun zihninde yaptığı bir şey ( saymak veya belli sözcükleri tekrarlamak) veya başkalarının da gözleyebildiği (kilitleri / düğmeleri kontrol etmek, ellerini yıkamak veya nesneleri sıraya dizmek gibi) olabilir. Bu durumların hafif semptomları çocukluk çağında oldukça yaygındır ve endişeye sebep olmaz. Fakat OKB semptomları çocuğun ve çevresindekilerin yaşantısını zorlaştırdığında erken tanı ve tedavi çok iyi sonuçlar verecektir. Böyle durumlarda bir uzmandan destek istemeniz önemlidir.

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)

TSSB, bir çocuğun kendine veya bir başkasına yönelik gerçek ve zarar verici durumu deneyimlediği veya buna şahit olduğu travmatik bir olaya verdiği tepkiyi ifade eder. Böyle zamanlarda çocuk korku, çaresizlik ve dehşet duyacaktır. Ve bunu olay hakkında yinelenen canlı anılar veya rüyalar, olayları hatırlatan şeylerden kaçınma veya korkuya karşı duyarlılığın atması izler. Bu tepki travmatik olaydan sonraki doğal iyileşme sürecini yansıtır. Ancak bazı durumlarda bu semptomlar sürüp gider. Eğer semptomlar bir aydan uzun süre devam ederse uzman desteği almanız tavsiye edilir.

Gülşen Yıldırım
Uzm. Pedagog

FACEBOOK

GOOGLE+